Bóg urojony

Godzenie takiej sprzeczności, jak uprawianie nauki przez cały tydzień i chodzenie do kościoła w niedzielę, jest intelektualnie nieuczciwe. (Richard Dawkins)

Jeden mój znajomy za KAŻDYM RAZEM, gdy – w dowolnej wariacji – pada zdanie „byłem w księgarni”, reaguje pytaniem „a co, padało?”. Dowcip nie znudził mu się od 20 lat. No więc, Zenek, deszcz zaskoczył mnie akurat w chwili, gdy mijałem księgarnię. Jak Boga kocham! Wchodzę, a tu akurat rzucili Dawkinsa. Pierwszy majowy nakład rozszedł się na pniu, nie załapałem się, a tu masz, nowe wydanie. Skasowałem dwa przedostatnie egzemplarze.
Oryginał czytało się świetnie (tzn. nie musiałem co chwilę ryć w słowniku ;-), ciekawe, jak to wypadnie w polskim przekładzie. Pierwsze wrażenie dobre – przyzwoita polszczyzna, liczne przypisy tłumacza i wydawcy w jednej osobie świadczą o znajomości rzeczy i autentycznym zaangażowaniu. Pewne wątpliwości budzi jednak przekład tytułu. „The God Delusion” to niezupełnie to samo, co „Bóg urojony”. „Delusion” znaczy „iluzja, „urojenie”, „złudzenie”. Tymczasem określenie „Bóg urojony” dopuszcza istnienie jakiegoś innego, prawdziwego bóstwa i ewidentnie kłóci się z przedstawionymi w książce poglądami. Przyznać jednak trzeba, że tytuł „Urojenie Boga” czy “Iluzja Boga” też nie byłby dobrym rozwiązaniem. Po pierwsze, nie brzmi zbyt dobrze. Po drugie, może sugerować, że chodzi o coś, co Bóg sobie uroił. Trzeba by też rozstrzygnąć – „Urojenie boga” czy „Urojenie Boga”? No i powiedzmy sobie szczerze, w kaczystanie już za sam taki tytuł można by sobie zero-terminator-owego prokuratora na łeb sprowadzić.

W Niemczech książka ukaże się dopiero we wrześniu (!) pod tytułem „Der Gotteswahn”. Tu z kolei wydaje się, że tłumacz (wydawca?) poszedł o krok za daleko (Wahn – obłęd). Dawkins porusza wprawdzie kwestie psychiatryczne, ale nie jest to centralny temat tej publikacji.
Cieszy, że w dobie galopującej klerykalizacji to “szatańskie” dzieło mogło ukazać się w Polsce, acz dziwi(sz), że wiadome kręgi jeszcze nie podniosły lamentu. Widać nawet oni rozumieją, że skutek protestów i bojkotów byłby odwrotny do zamierzonego. Całkowicie zakazać chyba jeszcze nie mogą, ale na wzór napisów umieszczanych obowiązkowo na opakowaniach wyrobów tytoniowych powinni wymusić drukowanie ostrzeżenia: “Uwaga! Przeczytanie może być przyczyną przejścia na ateizm!“. A to, jak wiadomo, w IV RP grozi polityczną śmiercią, w skrajnych przypadkach zakazem pełnienia funkcji publicznych (z prawem nauczania w szkołach publicznych włącznie :-). Że ateista to niePolak i najprawdopodobniej (post)komuch jest “oczywistą oczywistością”. Od dawna. Pewien nie jestem, ale gorzej w Polsce mają już tylko geje.
Myliłby się jednakowoż ten, kto by przypuszczał, iż ostracyzm wobec zdeklarowanych ateistów to spécialité de la maison li tylko nadwiślańskiego ciemnogrodu. (Mowa rzecz jasna o krajach zaliczających się do tzw. cywilizacji Zachodu). We wstępie do Boga urojonego czytamy bowiem:
„Sytuacja ateistów w USA przypomina obecnie położenie homoseksualistów przed pięćdziesięciu laty. Dziś, po dekadach działalności ruchu Gay Pride, homoseksualista ma nawet szanse – choć nadal nie jest to proste – zostać wybranym na urząd publiczny. Gallup przeprowadził w roku 1999 szeroko zakrojone badania, w których pytano Amerykanów, czy oddaliby w wyborach swój głos na spełniającego pod innymi względami wszelkie wymogi kandydata, gdyby był kobietą (95% odpowiedziało twierdząco), katolikiem (94%), Żydem (92%), murzynem (92%), mormonem (79%), homoseksualistą (79%). Możliwość zagłosowania na ateistę zadeklarowało zaledwie 49% respondentów.” (s. 14, podkreślenie M.B.)
Ciekaw jestem, jak podobny sondaż wypadłby w Polsce.

Dawkins, Richard: Bóg urojony. Przełożył Piotr J. Szwajcer. Wydawnictwo CiS, Warszawa 2007, 520 s.

Tutaj kilka fragmentów na zachętę.

Ponadto rozmowy z autorem Marcina Fabijańskiego (Przekrój)
oraz Gordy Slacka (w polskim przekładzie).